O Grupo de Traballo Orca Atlántica (GTOA) vén de compartir a través dunha publicación en Facebook unha análise das feridas que recibiu a candorca Toñi (Orcinus orca), a matriarca de 60 anos dun grupo destes cetáceos, como resultado de múltiples disparos de perdigóns que tiveron lugar hai unhas semanas nas augas do Atlántico. O Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico emitiu un comunicado no que declaraba que se aprecian “indicios de delito nos presuntos disparos dende un barco español en augas portuguesas“.
O exemplar presenta nove orificios de entrada no lado esquerdo da súa aleta e cinco de saída na parte contraria, polo que catro proxectís están aínda dentro do seu corpo. O GTOA indica a través da rede social que, como mínimo, un dos tres anteriores podería atoparse na musculatura dorsal. O grupo engade: “Un dos proxectís fragmentouse e provocou cinco orificios de saída, sen garantías de que outras pezas do mesmo quedaran no seu corpo”.
O GTOA advirte que a presenza destes materiais de chumbo no organismo do animal pode desencadear unha intoxicación crónica coñecida como ‘saturnismo‘. O Manual de Veterinaria MSD indica que esta condición se caracteriza por “alteracións neurolóxicas, trastornos gastrointestinais, anomalías hematolóxicas, inmunosupresión, infertilidade e enfermidade renal“. O GT Orca Atlántica prevé que as feridas evolucionen seguindo varias fases dunha resposta inmune que provoca inflamación crónica.
Fases unha, dúas e tres: o amago de destrución dos proxectís
Na fase inicial ten lugar unha adsorción (proceso no que moléculas dun gas ou líquido se adhiren á superficie dun sólido) proteica. “Ao introducirse o proxectil e quedar incrustado no corpo, a súa superficie cóbrese inmediatamente de proteínas plasmáticas, como albúmina ou fibrinóxeno”, explican dende o GTOA na publicación en redes sociais.
Esta primeira reacción do sistema inmune virá acompañada da infiltración de neutrófilos (glóbulos brancos), que chegan á lesión nas primeiras horas para intentar destruír o obxecto estraño (o chumbo) mediante encimas.
Cando os neutrófilos fracasan —debido á incapacidade de eliminar un material do tamaño dos proxectís—, substitúenos os macrófagos. “Son células grandes do sistema inmunitario con orixe na medula ósea, viaxan polo sangue e instálanse nos tecidos afectados”, sinala GTOA. Estas partículas tratan de absorber o material estraño; ao ser este demasiado grande, secrétanse citocinas, que son proteínas pequenas que axudan ás células do sistema inmunitario a comunicarse entre si.
Como conta GTOA na publicación en redes, a persistencia do estímulo (o chumbo) leva aos macrófagos a fusionarse entre si, o que dá orixe a células xigantes de corpo estraño (CGCE), que “son células enormes con múltiples núcleos que rodean a superficie do obxecto para intentar degradalo conxuntamente”, engade o grupo de traballo Orca Atlántica.
Cuarta fase, a encapsulación (fibrose)
“Os sinais químicos emitidos polos macrófagos atraen células do tecido conectivo, os fibroblastos, cara á lesión”, apunta a asociación GTOA. Estas partículas elaboran unha capa densa de coláxeno e tecido conectivo (que dá soporte, unión e protección a outros órganos e tecidos) en torno ao obxecto —os perdigóns de chumbo— coa fin de crear unha cápsula de cicatrización que illa os proxectís para evitar danos no organismo do animal.
