O psicólogo social da Universidade de Santiago de Compostela, Sergio Vila Tojo, emprendeu a investigación doutoral A reutilización de augas residuais: factores psicolóxicos para a súa aceptación pública, baseada na análise das razóns polas que as persoas deciden aceptar ou rexeitar a reutilización de augas residuais que, por razóns de uso, presentan a súa calidade orixinal alterada.
Desenvolvemento da investigación
O estudo centrouse no emprego de recursos como enquisas ou grupos de discusión, de maneira que o investigador identificou a existencia de cinco factores psicolóxicos relevantes que axudan a comprender o proceso polo que pasa un individuo de cara a decidirse por esta solución tecnolóxica. Os resultados acadado constitúen “unha ferramenta imprescindible para que gobernos e empresas promovan esta solución tecnolóxica”, segundo indica Vila Tojo.
“A escaseza de auga e de alimentos derivadas do cambio climático son un problema en crecemento, que xa afecta a un número importante de países”, segue a explicar o investigador. Neste sentido, darlle unha segunda vida ás augas residuais pode servir de solución a esta problemática, posto que permite reciclar a auga para fins como o regadío de cultivos ou tirar da cisterna. Tamén en como empregar o fósforo contido nela para elaborar fertilizantes. “Pese as vantaxes e a seguridade desta solución tecnolóxica, a poboación manifesta importantes reticencias ata o punto de que algúns proxectos se vexan paralizados pola oposición cidadá”, manifesta o psicólogo.
Factores psicolóxicos
O primeiro dos factores psicolóxicos identificados nesta tese incide no diagnóstico do problema ambiental, é dicir, a ameaza que perciben as persoas sobre a escaseza e a quen lle atribúen a responsabilidade desa situación.
En segundo lugar, a percepción da solución que abarca os riscos, costes e beneficios percibidos da reutilización das augas residuais e a confianza depositada na comunidade científica.
En terceiro lugar, resultado desas apreciacións, desencadearanse reaccións emocionais como o orgullo, que facilitará a aceptación, ou como o noxo, vinculado ao rexeitamento.
En cuarto lugar, constatouse a importancia da influencia social. “As persoas somos sensibles a distintas fontes informativas (como a ciencia) e normativas (como a opinión da maioría) que regulan a nosa forma de pensar e comportarnos”, matiza o investigador.
Finalmente, resalta a importancia da influencia axiolóxica. “A defensa da natureza como un valor central da nosa identidade pode axudar a que as persoas perciban a reutilización da auga como unha solución ambiental eticamente aceptable”, suxeita Vila Tojo. Nese caso, desencadearase un sentido de obriga moral a aceptar o seu emprego.
Por ende, é preciso incorporar á cidadanía no proceso de toma de decisións dende o primeiro momento xa que “facilitará a creación de marcos compartidos sobre a problemática ambiental e a súa solución”, constata o experto.
Tese doutoral
A tese foi dirixida polos profesores José Manuel Sabucedo Cameselle e Elena María Andrade Fernández, ambos pertencentes ao Departamento de Psicoloxía social, Básica e Metodoloxía. Ademais, o traballo forma parte do programa de doutoramento Procesos Psicolóxicos e Comportamento Social da USC, que se desenvolveu no marco do proxecto Europeo Run4Life, financiado polo programa Horizonte 2020.
O estudo, de carácter interdisciplinario, desenvolveuse no Centro Interdisciplinario de Investigación en Tecnoloxías Ambientais da USC (CRETUS), dentro do grupo de investigación Comportamento Social e Psicometría Aplicada (COSOYPA).
Así mesmo, salientar que, dentro das actividades da tese de Sergio Vila, tamén se atopan colaboracións con outros centros de investigación internacionais como o Centre for Climate Change and Social Transformations do Reino Unido.
