A artrite reumatoide é unha enfermidade autoinmune crónica e sistémica cunha prevalencia en España estimada no 0,5%, que afecta sobre todo a mulleres, en tres de cada catro casos. Caracterízase pola inflamación das articulacións, producindo dor e inchazón. Esta inflamación mantida pode danar progresivamente o óso, os ligamentos e os tendóns que rodean a articulación, provocando deformidade e perda de mobilidade. Unha circunstancia que pode derivar en distintos graos de discapacidade e limitar a capacidade do paciente para realizar as tarefas da vida diaria.
A pesar dos avances no tratamento, esta patoloxía segue sendo un desafío. Actualmente, a gran maioría dos pacientes con artrite reumatoide deben recibir fármacos antirreumáticos como parte do seu tratamento farmacolóxico. Os axentes anti-TNF son un dos tratamentos biolóxicos máis habituais en artrite reumatoide; non obstante, entre un 30% e un 40% dos pacientes non responden de forma axeitada.
Firma xenética
O estudo realizado polo grupo de Inmunoxenética do Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago de Compostela (IDIS), liderado polo investigador Roberto Díaz Peña, identificou e validou unha firma xenética. É dicir, un conxunto reducido de sete xenes medidos en sangue periférico que mostra unha boa capacidade para predicir, antes de iniciar o tratamento, se un paciente con artrite reumatoide responderá ou non a terapias con fármacos biolóxicos anti-TFN.
Trátase dun avance que xa foi protexido mediante unha solicitude de patente e que acaba de ser publicado na revista Annals of the Rheumatic Diseases. Díaz Peña asegura que esta publicación é unha “grande oportunidade para dar visibilidade á investigación” do seu equipo e declara que “supón un recoñecemento moi importante ao traballo desenvolvido e á relevancia dos resultados obtidos”.
Ferramentas para a medicina personalizada
A detección simultánea da expresión destes xenes podería, nun futuro, integrarse nun algoritmo de apoio á decisión clínica, contribuíndo a optimizar a selección do tratamento máis axeitado para cada paciente. “Os nosos resultados abren a porta ao desenvolvemento de ferramentas de medicina personalizada en reumatoloxía”, afirma o investigador. Esta innovación podería contribuír a mellorar as estimacións sobre que pacientes responderán adecuadamente antes de iniciar a terapia, axudando a evitar tratamentos ineficaces, efectos adversos innecesarios e custos derivados do uso non optimizado de fármacos biolóxicos, mellorando así o control da artrite reumatoide e do seu impacto socioeconómico.
O seguinte paso para os investigadores será validar esta firma xenética nun contexto clínico real, en varios centros hospitalarios, para avaliar a súa utilidade práctica en diferentes contornas asistenciais. Ademais, seguirán ampliando o seu campo de estudo a outras patoloxías. Díaz Peña avanza xa que previron “explorar aproximacións semellantes para a predición da resposta terapéutica noutras enfermidades inflamatorias inmunomediadas, con especial interese na espondiloartrite”, un tipo de artrite inflamatoria que afecta a columna vertebral.
Referencia: Identification of a novel transcriptome signature for predicting the response to anti-TNF-α treatment in patients with rheumatoid arthritis (Publicado en Annals of the Rheumatic Diseases)
