A chegada da lingua de lava do volcán de La Palma ao mar puxo fin á conta atrás que levaba días en marcha. Porén, a incerteza sobre a actividade do volcán e o fluxo do material magmático, condicionado pola orografía e a composición da propia lava, obrigan a manter unha estreita vixilancia por terra, mar e aire para evitar riscos. Os últimos datos do Sistema de Emerxencia do programa Copernicus elevan xa a preto de 1.000 as construcións afectadas polas coadas de lava (855 delas totalmente destruídas), 27,4 quilómetros de estradas danadas (que dificultan a comunicación con varias localidades do sur da illa) e máis de 340 hectáreas asolagadas por metros do material expulsado polo volcán. Mais a estas cifras hai que sumar o espazo que La Palma está a gañar ao océano: os últimos cálculos realizados este xoves expoñen que xa son máis de 10 hectáreas do océano cubertas polas rochas incandescentes.
O material máis fluído emitido desde o cráter nos últimos días está a discorrer a maior velocidade, como se pode ver no mapa difundido esta mañá polo sistema Copernicus, que recolle os datos dispoñibles ata o mércores a mediodía. En amarelo vese o avance da lava entre o 26 e o 29 de setembro, e en azul distínguese o territorio máis afectado pola caída de cinzas, cunha capa que cobre boa parte do suroeste da illa:
Que pasará a partir de agora?
A chegada da lava ao mar non vai supoñer necesariamente un menor risco en terra firme. “Non é un río”, expoñía en declaracións a El País a vulcanóloga Natividad Luengo. Nesta situación, aínda que a lava atopou un camiño ata o mar ao sur da montaña de Todoque, “non necesariamente vai crear un leito de modo que xa todo vaia por aí. Oxalá, pero non”. É posible, por exemplo, que algún extremo da lingua se arrefríe, bloquee e desvíe os novos fluxos que cheguen desde o volcán.
Nun artigo en The Conversation, o catedrático de Xeoloxía da Universidad de Las Palmas de Gran Canaria José Mangas destaca esta mesma incerteza, apuntando que “a traxectoria da lava pode cambiar”. Lembra Mangas a erupción do Teneguía, en 1971, que mudou despois de empezar cunha boca eruptiva con varios centros de emisión pequenos, como o do suceso que comezou o pasado 19 de setembro.
Así, na erupción que aconteceu fai medio século acabaron formándose “varios edificios cónicos con piroclastos de dispersión e varios fluxos de lava que ocuparon unha superficie notable”, aumentando a superficie da illa nun determinado punto.
Porén, o cono principal rompeu “e os bloques desprendidos baixaron pola ladeira co fluxo lávico (bloques erráticos)”, e “co paso dos días creáronse outras fisuras, máis conos volcánicos estrombolianos e varios fluxos de lava que se poñían uns encima doutros ou que se dispersaban lateralmente, xunto cos depósitos piroclásticos de caída nos arredores”, explica Mangas.
O experto conclúe que a actual erupción podería seguir un camiño semellante á de 1971. “Isto é o que podería pasar nos próximos días na erupción actual: iranse formando novas lavas, unhas encima doutras, ou novos fluxos laterais, pero sempre buscarán discorrer desde as zonas de maior cota topográfica ata as zonas de menor altura. Os líquidos magmáticos móvense por gravidade e seguindo a topografía do terreo, buscando barrancos ou zonas de máis pendente”, conclúe.
