*Un artigo de

No tratamento do cancro fálase moito ultimamente da terapia con células T con receptores quiméricos de antíxenos (CAR-T). Esta tecnoloxía revolucionaria permite que as células inmunitarias chamadas células ou linfocitos T sexan extraídas e reprogramadas no laboratorio para que atopen e destrúan de forma específica as células tumorais tras volvelas a infundir no mesmo paciente.

Adestrar os linfocitos para mandalos á fronte de batalla

O procedemento baséase, en primeiro lugar, en colleitar os glóbulos brancos a partir do sangue do paciente mediante un procedemento completamente automatizado hoxe en día chamado leucoférese.

Despois sepáranse as células T e envíanse ao laboratorio, onde son modificadas agregando o receptor quimérico de antíxenos CAR. Este receptor axuda ás células T autólogas a adherirse a un antíxeno específico das células tumorais, un paso clave que converte as células T en células CAR-T.

Por último, as CAR-T así orixinadas multiplícanse nun proceso que pode levar varias semanas ata alcanzar o número necesario para cada tratamento.

Esta tecnoloxía revolucionaria permite que as células inmunitarias sexan reprogramadas no laboratorio para destruír células tumorais

O feito crucial en todo este desenvolvemento é que, debido a que cada tipo de cancro mostra os seus propios antíxenos, os investigadores poden crear un CAR para cada tipo de cancro. Por exemplo, nalgunhas leucemias, as células tumorais conteñen un antíxeno na súa superficie denominado CD19. As terapias de células CAR-T para tratar estes cancros deséñanse para recoñecer exclusivamente o antíxeno CD-19 e non funcionarán contra outro cancro que non conteña este mesmo antíxeno.

Entón, podería resultar eficaz esta mesma opción para tratar un corazón despois de sufrir un infarto agudo (ataque ao corazón)? Neste caso, neste escenario tan distinto, habería que identificar unha diana eficaz para as células CAR-T.

Quen é o inimigo no infarto?

O sinal de identidade dun infarto agudo é a fibrose que se xera dentro do músculo cardíaco (miocardio) danado. Tras un infarto de miocardio, o tecido contráctil substitúese por unha cicatriz inerte formada principalmente por coláxeno e fibroblastos. Cando a acumulación de tecido fibrótico é excesiva o corazón deixará de latexar con normalidade e o paciente sufrirá insuficiencia cardíaca.

A boa noticia é que a fibrose cardíaca podería ser un proceso dinámico e reversible que axude a reverter a lesión fibrótica inducida pola cicatrización da ferida, restaurando a arquitectura e función adecuada do tecido. Para que isto ocorra, unha posible estratexia consiste en promover a eliminación dos fibroblastos fibroxénicos ou activados postinfarto e, deste xeito, reducir significativamente a cicatriz que interfere coa correcta función cardíaca.

O sinal de identidade dun infarto agudo é a fibrose que se xera dentro do músculo cardíaco danado

A idea ocorréuselle por primeira vez a Jonathan A. Epstein da Facultade de Medicina da Universidade de Pennsylvania (EE UU). En particular, o laboratorio de Epstein utiliza métodos novos de enxeñería de células inmunitarias para desenvolver novas probas de concepto que senten as bases para futuros tratamentos de trastornos cardiovasculares comúns.

Para converter os fibroblastos activados en diana potencial para células CAR-T autólogas, Epstein aproveita que os fibroblastos activados expresan na súa superficie a proteína de activación de fibroblastos (FAP). E esa é a molécula que recoñecen as súas células CAR-T deseñadas contra a fibrose cardíaca. Polo momento conseguiron reducir significativamente a cantidade de tecido fibrótico e recuperar parte da función do corazón en ratos co corazón danado como consecuencia da hipertensión.

Caro e con efectos non desexados

Con todo, non é ouro todo o que reloce e parece que algunhas limitacións ensombrecen o camiño da implementación deste tipo de terapias avanzadas. Por unha banda, o proceso necesario para obter as células T é moi complexo e, en consecuencia, demasiado caro para que sexa universalmente accesible nos sistemas públicos de sanidade a curto prazo.

Paralelamente, usando células CAR-T pode chegar a producirse unha activación permanente das células modificadas dentro do receptor. Isto derivaría en posibles efectos non desexados en relación coa liberación esaxerada de citoquinas inflamatorias por parte das células T activadas e outras células inmunitarias, tal e como sucede nos casos máis graves da covid-19 (a coñecida ‘tormenta’ de citoquinas).

De momento, o que é indiscutible é que a inmunoterapia baseada en células CAR-T é unha nova técnica de bioenxeñaría que redirixe os linfocitos T cara a antíxenos específicos para eliminar distintas células diana, moi útil no tratamento de varios tipos de cancro hematolóxico. Veremos, nos vindeiros anos, se se resolve coa mesma eficacia a súa posible aplicación en pacientes con infarto agudo de miocardio.


*Santiago Roura Ferrer é profesor asociado da Facultade de Medicina da Universitat de Vic – Universitat Central de Cantalunya.

Cláusula de divulgación: Santiago Roura Ferrer recibe fondos do Ministerio de Ciencia e Innovación e do Instituto de Saúde Carlos III que dedica exclusivamente a investigacións na área de estudo das enfermidades cardiovasculares. Así mesmo, non recibe salario, nin exerce labores de consultoría, nin posúe acción, nin recibe financiamento de ningunha compañía ou organización que poida obter beneficio deste artigo, e declara carecer de vínculos relevantes máis alá do cargo académico citado.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.

Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.