Todos vimos referencias, máis ou menos fiables, de reinfeccións por SARS-CoV-2. Isto fíxonos dubidar, con razón, do eficaz que puidese ser a resposta inmunitaria fronte ao coronavirus. Desde logo eses casos existen, pero que importancia teñen no contexto de pandemia actual? Non se estará dando un rumbo tipo cherry-picking? Está xustificada a inquedanza xerada? Necesitamos un contexto, que é o que nos dá este artigo publicado na revista NEJM.
Aínda que a inmunidade non se pode reducir á presenza de anticorpos, é certo que estes representan un bo marcador de resposta humoral e atribúeselles un papel protector moi relevante fronte ao SARS-CoV-2. Por iso os autores do estudo centráronse neles, especificamente nos IgG.
Algunhas aclaracións previas:
- Os anticorpos da clase IgG representan unha resposta madura e perdurable (en contraposición aos da clase IgM, transitorios e menos maduros).
- Os autores distinguen dous ensaios: nun empregan como antíxeno a proteína S (ou espiga) e no outro a N (nucleocápside), dous compoñentes do virus recoñecidos polos anticorpos. Convén aclarar que a N é o antíxeno maioritariamente empregado nos tests de anticorpos para diagnóstico da Covid-19, pero a S representa o antíxeno fronte ao cal se produce principalmente a resposta protectora, ao reunir os principais sitios de neutralización do virus.
O estudo realizouse en traballadores sanitarios de catro hospitais universitarios de Oxford (Reino Unido). Reuniuse unha cohorte de 12.541 voluntarios aos que se realizou unha PCR cada dúas semanas e test de anticorpos (S e N) cada dous meses desde o 23 de abril ao 30 de novembro de 2020.
Ao redor do 90% dos sanitarios estudados (11.364) resultaron seronegativos, mentres que aproximadamente un 10% (1.177) presentaron IgG fronte á S do SARS-CoV-2 en mostras serolóxicas. Contabilizáronse 88 seroconversións durante o estudo.
Entre os seropositivos, o 68% (864) declarou ter algún síntoma compatible coa Covid-19 previo ao estudo (25% nos seronegativos), e un 37% (466) presentou PCR positiva previa (0,2% en seronegativos). Deles, 262 presentaron síntomas.
Durante o estudo de seguimento, a presenza de IgG anti-S en soro vinculouse a baixa taxa de positividade a PCR: entre os seronegativos, 223 (de 11.364) deron positivo na PCR (100 asintomáticos), mentres que entre os seropositivos tan só 2 (de 1.265) deron positivo (ambos os asintomáticos).
A incidencia variou durante o curso do estudo (entre abril e novembro) de acordo á dinámica da pandemia no Reino Unido, pero sempre cunha consistente maior taxa de infeccións no grupo que non presentaba IgG en soro.
O resultado foi similar tanto se se analizaba a IgG fronte a S como fronte a N. O único dobre positivo ( IgG+ a S e a N) detectado cun historial de PCR positiva anterior e cinco PCR seguidas negativas deu positivo 190 días despois da primeira infección.
Conclusións
- Ter IgG fronte a SARS- CoV-2 protexe na inmensa maioría dos casos fronte á infección (e no 100% fronte á enfermidade), polo menos durante 6 meses.
- A protección é eficaz mesmo con niveis baixos (ao límite de detección) de anticorpos.
- Tan só se detectou unha posible reinfección neste estudo (non confirmada por secuenciación), indicando que en calquera caso este fenómeno é pouco frecuente. É interesante notar que a segunda infección foi asintomática.
Loxicamente, os autores sinalan algunhas limitacións: a poboación sanitaria ten nesgos (idade, sexo, exposición, ocupación) e a duración do estudo debería prolongarse máis de 6 meses, e estenderse a outros grupos de poboación. Con todo, é un estudo moi sólido. É razoable pensar que as vacinas producirán unha resposta protectora polo menos tan eficaz como a propia infección natural.
* Miguel Ángel Jiménez Clavero é virólogo e profesor de investigación no Instituto Nacional de Investigación e Tecnoloxía Agraria e Alimentaria (INIA).
Cláusula de divulgación: é responsable como investigador principal da execución de fondos para investigación da Axencia Estatal de Investigación e da Comisión Europea, que recibe o Instituto Nacional de Investigación e Tecnoloxía Agraria e Alimentaria (INIA), para o que traballa, e que lle paga un salario por isto.
Unha versión deste artigo foi publicada orixinalmente en el blog Virus emergentes y cambio global, de la Fundación para el Conocimiento madri+d.
