Nestas datas podemos gozar dun cometa descuberto hai pouco máis dunha semana no ceo do amencer. Como adoita ocorrer con estes inesperados visitantes que nos alcanzan desde lugares recónditos, preto dos límites do noso sistema solar ou mesmo desde máis aló dos seus confíns, descubriuno un astrónomo afeccionado. Trátase do xaponés Hideo Nishimura, que destaca por descubrir xa tres cometas, 23 estrelas novas e outras cantas estrelas variables.
Ese fito ten un mérito enorme hoxe en día, dado que boa parte deses descubrimentos adoitan realizalos programas de seguimento automatizados. Nesta ocasión, ao robot gañoulle un afeccionado perseverante e coñecedor do firmamento, apaixonado por observar o ceo noite tras noite sen cesar.
Vira Nishimura ao redor do Sol?
Continuamente descóbrense cometas nunca antes vistos, ata varias decenas cada ano. Boa parte deles posúen órbitas elípticas enormes, pero xeralmente a súa excentricidade adoita ser menor a un, un valor numérico que define unha órbita como parabólica. Estes cometas proceden dunha especie de gran almacén de corpos xeados que coñecemos como a Nube de Oort.
O caso do cometa Nishimura é un pouco diferente. Unha vez reconstruída a órbita do obxecto en base ás observacións recibidas no Minor Planet Center –centro internacional que as recompila e almacena–, confirmouse que a súa órbita é lixeiramente hiperbólica e que atravesa o noso sistema planetario cunha excentricidade maior a un. Iso podería facernos pensar que estamos ante un obxecto non ligado gravitatoriamente ao Sol. Con todo, a pesar de ser lixeiramente hiperbólico, podería tamén orixinarse na Nube de Oort. Certos estudos de dinámica celeste de cometas situados nos confíns do campo gravitatorio demostran que están expostos aos impulsos gravitatorios de pequenas estrelas ou planetas errantes que poderían cambiar lixeiramente a excentricidade das súas órbitas. Eses encontros fortuítos poderían facelos caer desde a Nube de Oort cara ao Sol seguindo órbitas lixeiramente hiperbólicas.
Sexa cal sexa a orixe de Nishimura, as dúas próximas semanas teremos a un cometa inusual situado no ceo da mañá, un astro que posiblemente pase por primeira vez preto do Sol. E farao relativamente preto, aproximándose a algo máis de 33 millóns de quilómetros do astro rei, no perihelio da estrela, co que podería non sobrevivir.
Como atopar o cometa Nishimura no ceo?
Para atopar o cometa nas próximas semanas haberá que buscar un lugar escuro e co horizonte Leste ben despexado. Na actualidade, o cometa pode detectarse facilmente no ceo da mañá buscando a constelación de Xémini cuns prismáticos. Atópase baixo a liña que une as estrelas máis brillantes desa constelación, Cástor e Pólux.
De momento a súa magnitude é +9 e vese afectado pola luz do amencer, polo que non é visible aínda a primeira ollada. Pero podería chegar a selo a principios de setembro, a medida que se achegue ao Sol e os xeos se sublimen e o activen. Prevese que podamos seguir a súa evolución ata practicamente o seu paso polo perihelio o 18 de setembro.
Estes astros son tenues –apenas unha tenue nube no ceo, borrosa e menos definida que as estrelas– polo que é mellor visualizalos cuns simples prismáticos, que posúen un campo ámplio. Os máis recomendables serían de sete ou dez aumentos. Tipicamente uns prismáticos 7×50 ó 10×50 resultan fáciles de adquirir e ideais para observar cometas e outros obxectos de ceo profundo.
Para situalo no ceo podemos empregar unha aplicación en liña moi útil que nos facilita as coordenadas celestes e a posición actual do cometa entre as estrelas: Sky Live.
Mesmo cando o cometa alcance a súa maior proximidade á Terra, atopándose a uns 125 millóns de quilómetros, estará a un ángulo de só 15 graos do Sol polo que será moi difícil de observar. Se aumentase significativamente a súa luminosidade e despregase as súas colas aínda podería apreciarse ao amencer, pero ninguén se atreve a predicir o comportamento dun cometa. Non é de estrañar que, aínda que uns cantos cometas marabillaron os humanos desde hai milenios coa súa magnificencia, outros moitos visitantes se acheguen ao Sol en xeometrías adversas que os fan pasar totalmente inadvertidos.
*Josep M. Trigo Rodríguez é investigador principal do Grupo de Meteoritos, Corpos Celestes e Ciencias Planetarias do Instituto de Ciencias do Espazo (ICE-CSIC).
Cláusula de divulgación: Josep M. Trigo Rodríguez recibe fondos do proxecto do Plan Nacional de Astronomía e Astrofísica PID2021-128062NB-I00 financiado polo MICINN e a Axencia Estatal de Investigación.
