Mostra da relación entre ciencia e cidadanía, as redes sociais puxeron o foco sobre novas cuestións da covid-19, como os efectos da vacina sobre a menstruación. A ciencia recolleu o novo enfoque e demostrou que a vacina fronte ao SARS-CoV-2 podía xerar alteracións na duración ou no patrón de sangrado do ciclo menstrual. Agora, a análise de máis de 1.800 ciclos de 371 usuarias recollidos por unha aplicación móbil, permitiu a investigadores do Instituto de Investigación de Intelixencia Artificial (IIIA-CSIC) liderar un estudo que mostra como a vacinación durante a fase lútea, é dicir, despois da ovulación, podería evitar o incremento da duración do ciclo menstrual.
Este estudo foi desenvolto conxuntamente por investigadores do IIIA-CSIC, da Universidade de Xenebra, do hospital da Santa Creu e Sant Pau e da Agència de Qualitat i Avaluació Sanitàries de Catalunya (AQuAS). “É o resultado dun proxecto conxunto e multidisciplinar xa que a aplicación para móbil App Lunar achegou os datos anonimizados das súas usuarias, os nosos compañeiros do servizo de xinecoloxía do Hospital da Santa Creu e Sant Pau sinalaron a dirección clínica cara á que había que mirar, e desde o IIIA achegamos a capacidade analítica para atopar patróns nestes datos”, explica Borja Velasco, coordinador do proxecto e investigador no IIIA-CSIC e en AQuAS.
Uso da aplicación Lunar
Todo parte de comentarios de usuarias en redes sociais onde destacaron alteracións no ciclo menstrual tras vacinarse contra a covid-19. Ante a falta de datos, App Lunar, unha aplicación de móbil para o control e análise do ciclo menstrual, incorporou unha nova funcionalidade para rexistrar, de maneira voluntaria, a dose, a marca e o país no que se recibiu a vacina. Entre as súas usuarias, escolléronse 371 perfís anónimos que rexistraron polo menos cinco ciclos menstruales consecutivos, e que no momento da vacinación se atopaban no terceiro ciclo. En total, rexistráronse 1.855 ciclos entre setembro de 2020 e febreiro de 2022.
Para analizar os datos, este estudo publicado na revista American Journal of Obstetrics and Gynecology baseouse no método epidemiolóxico coñecido como Self-Controlled Case Series, no que é o propio suxeito quen compara os ciclos anteriores e posteriores ao momento da vacinación. Para iso, as variables que se indicaron foron a duración do ciclo, a duración do período da menstruación e as variacións no sangrado e na intensidade da dor. Finalmente, cribáronse os resultados segundo a fase do ciclo na que se vacinaron as usuarias.
Recolléronse 371 perfís anónimos que rexistraron, polo menos, cinco ciclos menstruais consecutivos
“Observouse que as persoas que se vacinaron durante a fase folicular, é dicir, antes da ovulación, presentaban un incremento medio da duración do ciclo dun día, mentres que as persoas que se vacinaron durante a fase lútea non presentaban incremento algún”, destaca Velasco. Entre as usuarias vacinadas na fase folicular, o 11% experimentou un incremento da duración do ciclo menstrual de máis de 8 días, un valor clinicamente significativo.
Ante estes datos, o estudo destaca a importancia da fase do ciclo menstrual no momento da vacinación para minimizar as alteracións do devandito ciclo, e conclúe que a vacinación durante a fase lútea evitaría o potencial aumento da duración do ciclo menstrual. Estes resultados, observados nos diferentes tipos e marcas de vacinas, forman parte de “un tema importante e novo, sobre o que aínda hai pouca evidencia. Sen a chamada de atención de tantas persoas que menstrúan e que notificaron estes cambios, non se realizarían estudos coma este”, explica o investigador, a quen lle gustaría que se puidese replicar a análise con máis datos e con outras metodoloxías para confirmar os achados.
Referencia: Is the phase of the menstrual cycle relevant when getting the covid-19 vaccine? (Publicado en American Journal of Obstetrics and Gynecology)
