Unha investigación liderada polo CSIC e polo Instituto de Investigación da Sida IrsiCaixa vén de demostrar que o fármaco aplidin (plitidepsina) é capaz de inhibir a replicación do coronavirus SARS-CoV-2 dentro das células humanas. É dicir, o medicamento impide que se formen compartimentos celulares onde se replica o material do virus. Desta forma, evita a progresión da infección viral. O seu funcionamento reforza o seu potencial para combater futuras variantes do SARS-CoV-2, pois este paso da replicación do virus é común a todas as variantes do virus. O estudo, en fase de revisión, presentouse na Conferencia sobre Retrovirus e Infeccións Oportunistas ( CROI), en Barcelona.
O fármaco evitaría a progresión da infección viral
A plitidepsina, comercializada co nome de aplidin, foi un dos fármacos que demostrou maior eficacia para bloquear a replicación do SARS-CoV-2 en experimentos de laboratorio. “Cando puxemos en marcha este estudo para analizar a actividade antiviral de plitidepsina na célula, non esperabamos descubrir que a súa diana de actuación atopábase nun estadio tan inicial da replicación do SARS- CoV-2”, explica Cristina Risco, investigadora do Centro Nacional de Biotecnoloxía (CNB-CSIC) e colíder do estudo xunto a investigadores do Instituto de Investigación da Sida IrsiCaixa, o Centro de Investigación en Sanidade Animal (IRTA-CReSA) e a farmacéutica PharmaMar.
Polo tanto, o medicamento bloquearía unha molécula da célula hóspede que é necesaria para que o SARS-CoV-2 poida formar as vesículas onde se fabrican novos virus. A diferenza da gran maioría de antivirais, a plitidepsina actúa sobre a célula hóspede e non sobre o virus, bloqueando procesos esenciais e compartidos entre as diferentes variantes do SARS-CoV-2. Isto convértea nunha potencial ferramenta para combater non só o actual SARS-CoV-2, senón futuras variantes que poidan emerxer.
Evitar a replicación do SARS-CoV-2 desde o principio
Os investigadores que realizaron o estudo demostraron que baixas cantidades de plitidepsina son capaces de inhibir, 48 horas despois da infección polo SARS-CoV-2, a capacidade de replicación do virus. “A través de técnicas de microscopía electrónica, puidemos ver como, en presenza do fármaco, as vesículas de dobre membrana, que son os compartimentos celulares nos que se replica o material xenético do SARS-CoV-2, non se forman. Pensamos que isto se debe a que as proteínas non estruturais do virus necesarias para a creación destas vesículas non chegan a formarse como consecuencia da acción do fármaco”, detalla Martin Sachse, investigador do CNB-CSIC e do Instituto de Saúde Carlos III e primeiro autor do traballo.
Baixas cantidades de plitidepsina son capaces de inhibir, 48 horas despois da infección, a capacidade de replicación do virus
O equipo tamén comprobou a non formación de novas partículas virais con técnicas de inmunotinción. “Podemos confirmar que plitidepsina actúa nun punto moi cedo do ciclo de infección viral, concretamente no momento en que o material xenético do SARS-CoV-2 envía ordes para que se produzan as proteínas virais que formarán os compartimentos onde os virus replican o seu material xenético e dirixen a síntese de novos virus”, engade Nuria Izquierdo-Useros, investigadora principal en IrsiCaixa e co-líder do estudo. Pola súa banda, o persoal investigador celebra que con pouca concentración de plitidepsina se alce un potente efecto antiviral.
Un tratamento para combater as variantes
Os virus, por norma xeral, dispoñen de poucas dianas terapéuticas ás que se poden dirixir os fármacos. Debido á súa capacidade para mutar, estas dianas poden deixar de ser efectivas. Por iso, atopar puntos do ciclo de replicación viral altamente conservados pode resultar moi útil á hora de deseñar fármacos antivirais de amplo espectro. “Unha das vantaxes de plitidepsina respecto a outros antivirais é que, en lugar de actuar sobre o virus directamente, bloquea unha molécula propia das células, esencial para a replicación do SARS-CoV-2. Por iso é un gran candidato para combater outras variantes do SARS-CoV-2 que poidan emerxer”, conclúen Cristina Risco e Nuria Izquierdo-Useros.
Referencia: Unraveling the antiviral activity of plitidepsin by subcellular and morphological analysis.(En revisión)
