Mariano Barbacid dirixe o estudo sobre o cancro de páncreas, presentado onte pola AECC. Foto: AECC.
Mariano Barbacid dirixe o estudo sobre o cancro de páncreas, presentado onte pola AECC. Foto: AECC.

Científicos españois conseguen eliminar un cancro de páncreas en ratos

Mariano Barbacid presentou un estudo que eliminou o que é un dos tumores máis agresivos en humanos, aínda que advirte que non se poderá aplicar por agora

Investigadores do Grupo de Oncoloxía Experimental do Centro Nacional de Investigacións Oncolóxicas (CNIO), grupo que dirixe o investigador Mariano Barbacid, acaban de publicar en Cancer Cell os resultados dun traballo no que observaron a regresión completa dos adenocarcinomas ductais pancreáticos avanzados, causantes dun dos tumores máis agresivos que producen o cancro de páncreas, tras a inhibición combinada do Receptor do Factor de Crecemento Epidérmico (EGFR nas súas siglas en inglés) e a quinasa c-RAF. O proxecto foi financiado pola Fundación Científica da Asociación Española Contra o Cancro (AECC), dentro da súa convocatoria de axudas a Grupos Coordinados Estables.

Actualmente, o adenocarcinoma ductal de páncreas ou ADP é unha das formas máis agresivas de cancro de páncreas e un dos máis resistentes aos tratamentos de medicina personalizada ou inmunoterapia, polo que a súa curación limítase practicamente aos casos nos que o tumor se pode eliminar cirurxicamente, o que supón entre un 10 e 20%.

A pesar dos importantes avances neste campo, segue tendo un mal prognóstico. En España segundo o Observatorio do Cancro da AECC, rexístranse uns 4.000 casos anuais, o que representa o 2,2% dos tumores masculinos (2.129 casos) e o 2,7% dos femininos (1.750). É un tumor lixeiramente máis frecuente entre os homes que entre as mulleres. A incidencia no noso país pódese considerar media (taxa axustada mundial en 2002: 6,6 novos casos/100.000 habitantes/ano en homes e 3,9 en mulleres), pero cun ascenso moi importante que se iniciou nos anos 50 e que continúa na actualidade con cifras que desvelan os altos índices de mortalidade desta enfermidade.

Aínda que o cancro de páncreas representa o 2,2% de todos os novos casos de cancro, é xa a terceira causa de morte, só por detrás do cancro de pulmón e de colon, superando á mortalidade do cancro de mama. De feito, prevese que en 2030 o ADP sexa a segunda causa de morte por encima do cancro de colon.

O cancro de páncreas en ratos

Durante os últimos cinco anos, o equipo de investigadores desenvolveu unha nova xeración de modelos de rato xeneticamente modificados que permitiron, por unha banda, avaliar o efecto terapéutico de dianas moleculares en ratos portadores de tumores avanzados e, por outro, identificar posibles efectos tóxicos ao eliminar ou inhibir estas dianas de forma sistémica en todo o organismo.

O equipo de traballo enfocou as súas investigacións iniciais en eliminar de forma illada EGFR e c-RAF, pero os resultados foron negativos en ambos os casos. Por esta razón, decidiron analizar se estas dianas podían inducir un efecto terapéutico se se eliminaban de forma simultánea, co que se comprobou que unha porcentaxe importante de tumores de alto grao non só deixaba de crecer, senón que ás poucas semanas desapareceron completamente. Ata agora, nunca se observou a desaparición (regresión completa) de cancro de páncreas avanzado en ningún modelo experimental.

Esquema dos resultados do traballo sobre o cancro de páncreas realizado polo equipo de Barbacid. Fonte: Cancer Cell.
Esquema dos resultados do traballo sobre o cancro de páncreas realizado polo equipo de Barbacid. Fonte: Cancer Cell.

Como resultado, a eliminación combinada de EGFR e de c-RAF só produce toxicidades que consisten nunha dermatite facilmente controlable. Por esta razón, probouse esta terapia en ratos inmunodeficientes con dez modelos de cancro de páncreas obtidos de pacientes, resultando que nove destes tumores deixaron de propagarse en ausencia de EGFR e c-RAF: un paso previo esencial para o desenvolvemento de ensaios clínicos.

O proceso de transferencia destes resultados á clínica non será inmediato xa que actualmente ademais de que non existen inhibidores capaces de bloquear a actividade de c-RAF neste tipo de tumores. Se existisen resultarían inaceptablemente tóxicos, polo que non é posible reproducilos farmacolóxicamente. Con todo, a aplicación dunha nova química chamada Degron Chemistry, ou química de degradación, podería abrir a posibilidade de conseguir por inhibición de EGFR e degradación de c-RAF resultados análogos en investigación clínica, aos experimentais obtidos coa eliminación xénica de EGFR e c-RAF. Estes resultados, do mesmo xeito que os publicados polo grupo de Barbacid hai un ano nos que demostraban un importante efecto terapéutico ao eliminar c-RAF de tumores de pulmón, están a terse en conta na industria farmacéutica para desenvolver fármacos selectivos que permitan eventualmente ser usados contra estes tipos de tumores.

Ademais da AECC, o traballo tamén recibiu financiamento do European Research Council, o Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, a Ligue Contre o Cancer, os Institutos Nacionais de Saúde dos Estados Unidos, o Ministerio de Educación e Formación Profesional, a Fundación La Caixa e a Fundación AXA.

Referencias: Complete Regression of Advanced Pancreatic Ductal Adenocarcinomas upon Combined Inhibition of EGFR and C-RAF (Publicado en Cancer Cell). 

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.

Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.