Ciencia e arte, unidas nunha exposición en Santiago: “Levamos o laboratorio a unha igrexa barroca”

O Instituto Galego de Física de Altas Enerxías e o CERN colaboran para crear un diálogo entre a comunidade científica, artistas e sociedade

O traballo do fotógrafo e cineasta italiano Armin Linke é o protagonista da exposición Instrumentos de Visión, que será inaugurada este venres na igrexa da Universidade de Santiago de Compostela como resultado dunha colaboración entre o Instituto Galego de Física de Altas Enerxías (IGFAE), que celebra o seu 25 aniversario, e a Organización Europea para a Investigación Nuclear (CERN), que acada os 70 anos de vida.

A exposición, comisariada pola galega Mónica Bello, recolle fotografías realizadas por Linke nos máis de 20 anos que leva documentando o traballo científico. Neste caso, o obxectivo era mostrar, a través da súa visión, o desenvolvemento de instrumentos complexos que axudan a revelar o funcionamento dos elementos fundamentais da materia. “Non son imaxes que busquen reter algo concreto ou particular, senón a propia escena. Por iso tampouco podemos pensar na exposición como unha fotografía individual seguida doutra. É unha composición. Tivemos que concibir como levar un laboratorio, ou as prácticas que se levan a cabo nel, a unha igrexa barroca e creo que está moi conseguido. Grazas ás imaxes de Armin, as persoas que visiten a exposición poderán aproximarse ao que significa estar investigando en física de partículas hoxe en día”, relata Bello, directora de Arts at CERN e historiadora da arte.

Publicidade

Como complemento a esta exposición, o sábado celebrarase o coloquio A ciencia e a condición contemporánea, celebrado no Centro Galego de Arte Contemporánea (CGAC) e coas intervencións de Armin Linke, Mónica Bello e Carlos Salgado, director do IGFAE. Ademais, ata o 28 de agosto, último día da exposición, o persoal do IGFAE estará desenvolvendo na igrexa da Universidade iniciativas vinculadas á transferencia de tecnoloxía, coñecemento e innovación cara á sociedade, así como un servizo de visitas guiadas da exposición.

A física a través da arte

Para esta ocasión, Armin Linke tamén realizou unha serie de obras nas que se recolle o labor científico do persoal do IGFAE, presente nalgunha das colaboracións científicas internacionais máis importantes no eido da física de partículas, como o experimento LHCb do CERN. “A física, e sobre todo a física de altas enerxías, é unha disciplina moi pouco coñecida. Escoitamos falar de descubrimentos, de premios Nobel, do gran colisionador de partículas… Mais a maneira na que se leva a cabo a investigación é moi descoñecida. A través deste título e da visión deste artista, queríamos contar como se constrúe a ciencia, como unha composición da comunidade investigadora, lugares e instrumentos. Este é un campo altamente teórico que nos describe algo que non podemos ver. A través desas teorías e desa experimentación, imaxinámolo. E ao imaxinalo, estamos vendo inmediatamente. É o paradoxo do saber contemporáneo”, explica Bello.

Publicidade

Recreación do experimento Large Hadron Collider beauty (LHCb) no centro de visitantes do CERN (Crédito: Armin Linke, 2024)

Así, a responsable de Arts at CERN pon en valor a aposta realizada nos últimos anos polo ArtLab do IGFAE, co obxectivo de abrir novos espazos de conexión coa sociedade e non pecha a porta a futuras colaboracións entre ambas institucións.

Por outra banda, Bello tamén sinala a importancia da relación entre as artes e as ciencias, sendo estas dúas disciplinas con elementos en común no tocante á exploración, a investigación, a produción e a comunicación social: “Ao longo do último século, a ciencia ten influído moito na forma na que concibimos a natureza, o noso corpo ou o universo en xeral. Os artistas están preguntándose constantemente de que maneira percibimos estes fenómenos. Por iso, estamos nun momento clave para que ese canon que nos dá a ciencia se una cunha práctica artística crítica, que cuestione as nosas crenzas e a maneira na que entendemos as cousas. Isto é moi importante porque permite enriquecer a nosa cultura xeral, democratizar o coñecemento e aproximarnos, como cidadanía, a participar dos procesos que nos contan. A arte non é necesariamente comunicación científica, senón unha aproximación e participación do coñecemento. Esa é a nosa visión en Arts at CERN: como podemos facilitar o diálogo entre ciencia, sociedade, artista e cultura?”.

Arts at CERN

A primeira residencia artística no CERN tivo lugar no ano 2012. Desde entón, este é o núcleo do programa da institución, sendo a vía por excelencia para que profesionais de todo o mundo puideran descubrir e experimentar como a ciencia busca respostas ás grandes preguntas do universo. “Co que me quedo cando facemos estas residencias é a comprobación de que a ciencia é unha rede de persoas global, como ocorre coa arte. Son disciplinas que non pertencen a ningún lugar e saberes que, unha vez que se transmiten, pertencen a todo o mundo. Ciencia e arte enténdense moi ben porque son ideas de todas as persoas, dunha gran rede de xente traballando por saber máis”, manifesta Bello.

Como directora do programa, a historiadora da arte atopa certos puntos en común nas temáticas tratadas entre as persoas que chegan ás residencias do CERN. Entre elas, salientan as preguntas fundamentais habituais: que é o tempo, de que está feita a materia, cal é a fin do universo… Con todo, tamén salienta o intercambio que se produce neste marco: “Hai moitos artistas interesados en entender a comunidade científica e en contar as súas historias, as formas de traballar en distintas xeografías e con distintas culturas. Por iso, hai unha especie de efecto contaxio entre os propios artistas, que se escoitan os uns aos outros, mais tamén unha conexión con outros laboratorios e observatorios. Unha vez que rematan a residencia é habitual que sintan interese por coñecer outras formas de facer, de maneira que alá onde vaian conectan con outros científicos. Para nós é moi interesante pasar este relevo e por iso sempre intentamos colaborar con outros laboratorios. Isto mesmo podería pasar no IGFAE”.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.

Relacionadas

Unha física galega acada un dos cargos máis relevantes nun experimento no CERN

María Vieites será coordinadora adxunta do detector de partículas LHCb

Científicos galegos producen carbono-11 con aceleración láser para usar en imaxes médicas

Un artigo do IGFAE describe por primeira vez a obtención dun radioisótopo para realizar tomografías por emisión de positróns

Científicos galegos detectan dunha colisión entre dous obxectos a 650 millóns de anos luz

A observación das ondas gravitacionais destes elementos cósmicos fai sospeitar que o máis lixeiro é unha estrela de neutróns e o máis pesado un burato negro

A USC contribúe nunha nova técnica para estudar reaccións nucleares en explosións estelares

O investigador Yassid Ayyad desenvolveu parte da análise neste traballo internacional que se publica na revista ‘Physical Review Letters’