Só existe un cemiterio en Galicia que teña todas as súas lápidas en galego. Está situado no municipio lucense de Paradela e a razón desta unanimidade lingüística é un acordo dos veciños, que decidiron unificar o deseño das sepulturas, a súa tipografía e tamén o idioma. San Facundo de Ribas de Miño ten o raro privilexio de que todos os seus escritos mortuorios están na lingua de Rosalía.
Para celebrar este feito, e co gallo do Día de Defuntos, no ano 2019 a Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística de Galicia e o Concello de Paradela, en colaboración coa Secretaría Xeral de Política Lingüística, celebraron o día 31 de outubro un acto para “reafirmar o uso do idioma propio no único cemiterio con todas as lápidas en galego”.
San Facundo fúndase no século XII para acoller aos peregrinos que se dirixían a Santiago de Compostela. Despois da destrución da ponte que cruzaba o Miño en Portomarín por Dona Urraca, os monxes beneditinos instálanse neste lugar do Miño para cruzar en barca os peregrinos. Cando se reconstrúe a ponte, en San Facundo refuxiábanse os viaxeiros que non podían pagar o canon de Portomarín.
No ano 1620 pasou a ser priorado do mosteiro cisterciense de Santa María de Montederramo.
Varios estudos afirman que a bóveda da igrexa de San Facundo de Ribas de Miño é a primeira manifestación do estilo gótico na península Ibérica; está constituída por seis robustos arcos de pedra, que converxen nunha clave colocada a só 5,30 m de altura.
Xunto á súa notable arquitectura, este recuncho está situado nun entorno de privilexio: rodeado de viñedos que baixan polas ladeiras do monte da Trapa ata o río Miño. O conxunto foi declarado Monumento Nacional en 1982.
