O pasado luns 31 de agosto, a Rede de Meteoros Española (SPMN) recibiu testemuñas de diferentes persoas que tiveron a sorte de observar un bólido sobre o ceo arredor das 22:00 horas. Este notificouse na comunidade en enclaves de Ourense, O Porriño, Arteixo e Vigo. Con todo, a institución dirixida dende o Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) pide axuda a través da súa canle de X para atopar imaxes do paso do meteoro por Galicia.
A diferenza dun meteoro común, un bólido é un meteoro excepcionalmente brillante. Prodúcese cando un meteoroide entra na atmosfera terrestre a gran velocidade, quentándose pola fricción e deixando tras de si unha intensa estela luminosa. Se algún fragmento consegue sobrevivir á desintegración e chega á superficie, falamos dun meteorito.
Pautas simples para identificar un bólido
Un artigo firmado polos expertos Josep M. Trigo, Jordi Llorca, José Ángel Docobo, Saúl Blanco e Óscar A. Rodríguez sinala cales son os cinco factores que determinan cando un fenómeno é un bólido: duración, traxectoria, brillo, sons, e data e hora de aparición.
Os bólidos poden durar dende un segundo ata 5 ou 10 segundos, raramente máis. Algúns deixan estelas persistentes que poden facelos visibles durante varios minutos. Ademais, caracterízanse por seguir traxectorias bastante rectilíneas, cun núcleo brillante e unha cola máis tenue. En ocasións, fragméntanse en varios trozos, dando lugar a múltiples núcleos luminosos. O seu brillo, superior ao dos planetas, permite recoller información útil sobre o fenómeno.
Tamén poden producir sons. As fragmentacións poden acompañarse de pequenas explosións, que ás veces se escoitan con certo retraso de varios segundos ou minutos. Os bólidos son máis frecuentes cando a Terra atravesa enxames meteóricos, aínda que a maioría dos grandes bólidos son imprevisibles e aparecen de forma inesperada.
Os pseudobólidos
Existe un concepto coñecido entre os astrofísicos como pseudobólido, baixo o que se agrupan todos aqueles fenómenos que, por un instante, se fan pasar por auténticos fragmentos de asteroides: as estelas dos avións, satélites artificiais, globos meteorolóxicos ou mesmo experimentos de carácter militar.
O caso do aeroplano adoita ser o máis habitual. As estelas que deixan poden provocar confusión, e a clave está na luz e na hora do día en que se produce a observación. Ao amencer e ao solpor, cando os os raios solares chegan unha inclinación moi baixa, o ceo pode converterse nun xogo de ilusións.
E é que, aínda que a iluminación na superficie terrestre é feble a esas horas, os avións voan a altitudes moito maiores, onde o Sol segue a brillar con forza. Isto fai que o vapor de auga e os gases de combustión expulsados polos motores, que producen a estela de condensación, se iluminen dun xeito intenso. O resultado é que o avión e a súa traza poden adquirir unha aparencia semellante á dun bólido entrando na atmosfera: unha liña luminosa que avanza polo ceo.
