Un equipo de investigadores das universidades de París e Sorbona e da Academia de Ciencia e Tecnoloxía de Vietnam acaban de publicar un artigo no que describen o achado de niños de que varias especies de avespa do xénero Polistes constrúen niños fluorescentes, notablemente visibles con luz ultravioleta. O primeiro achado realizouno varios anos atrás no país vietnamita o científico Bernd Schöllhorn, cando percorría un bosque cun feixe de raios ultravioleta na procura de animais bioluminescentes, e comprobou como os niños brillaban ao recibir este tipo de ondas, e logo aparecían cun ton mate, entre branco e amarelo. Desde entón, varios investigadores percorreron esta zona, así como outras noutros continentes, ata atopar ata seis especies que constrúen estes brillantes ‘fogares’.
A bioflurescencia prodúcese cando un organismo absorbe luz e emítea de novo nunha lonxitude de onda distinta. Para que o ollo humano poida vela, precisa que haxa iluminación ultravioleta. Sabíase que este fenómeno se producía nalgúns peixes, ras, escorpións, camaleóns ou tartarugas, e estudos recentes constataron un fenómeno semellante en wombats ou ornitorrincos, pero o achado nos niños é novidoso.
O equipo que publica este artigo atopou finalmente seis especies distintas. Catro delas, P. brunetus, P. lepcha, P. japonicus e unha especie de Polistes non identificada, localizáronse en Vietnam. Outras dúas, P. canadensis (na Güiana francesa), e P. gallicus, no sur de Francia, tiñan unha florescencia máis feble, pero tamén notable. En función da especie, o tamaño dos niños e a potencia da luz ultravioleta, o brillo podía observarse ata a 20 metros de distancia.
Un punto que chamou especialmente á atención dos investigadores foi a a tapa das pupas, que brillaban de forma máis intensa que o resto da estrutura. As análises mediante microscopía revelaron unha fluorescencia presente específicamente nas fibras de seda, o que suxire que os fluoróforos, compostos químicos fluorescentes, probablemente estean presentes na proteína de seda producida polas avespas.
O rango espectral da emisión de fluorescencia está dentro do rango xeral de visión destes insectos, aínda que o equipo non analizou a visión destas especies en particular. De confirmarse que as avespas poden ver o brillo verde, podería significar que os niños emiten esta luz de xeito que as avespas recoñezan o seu fogar.
Porén, hai outra hipótese interesante: que a fluorescencia sexa un medio para protexer ás pupas en desenvolvemento da radiación ultravioleta. A luz entrante é interceptada e convértese en luz óptica benigna que logo se volve a emitir. Debido a que o desenvolvemento da pupa depende do ciclo día-noite, a biofluorescencia podería realizar esta función ao tiempo que permite que a luz non daniña penetre na membrana dos casulos.
O equipo xa está a traballar para investigar outras especies do mesmo xénero, para ver como varía a biofluorescencia segundo as rexións. E tamén están a identificar o composto responsable da aparencia fluorescente na seda de avespa, coa esperanza de descubrir unha nova fonte de biofluorescencia para a investigación biomédica. “O máis emocionante para min é, sen dúbida, o feito de aí fóra, no bosque, haxa unha morea de fenómenos descoñecidos agardando a seren descubertos”, dixo Schöllhorn.
Referencia: Bright green fluorescence of Asian paper wasp nests (Publicado en Journal of the Royal Society Interface).
