Ricardo Cao é catedrático na Universidade da Coruña e experto en Estatística. Foto: CITIC.
Ricardo Cao é catedrático na Universidade da Coruña e experto en Estatística. Foto: CITIC.

Ricardo Cao: “É moi importante ter datos fiables para modelizar a epidemia”

O catedrático da Universidade da Coruña presidirá un comité de expertos matemáticos que asesorará ao Goberno español na crise

Senén Fermito, un home que acaba de contaxiarse co virus da gripe, chega a unha aldea de 47 habitantes en Negueira de Muñiz, na que ata o momento non hai ningunha persoa afectada pola doenza. Coñecendo o grao de proximidade da relación que Senén vai manter cos veciños e, á súa vez, a que estes teñan entre eles, o tempo de incubación da gripe, e o tempo durante o cal unha persoa ten síntomas e/ou capacidade de contaxiar a outra, ou as medidas de contención que se tomen ao saber da presenza do virus na aldea, entre outros factores, é posible desenvolver, dentro dunha lóxica marxe de erro e incerteza, a predición da ‘curva’ da epidemia nesta aldea galega. Este é un exercicio que Ricardo Cao Abad (A Coruña, 1965), propón aos estudantes do Máster de Bioinformática para as Ciencias da Saúde da Universidade da Coruña, e axuda a comprender algúns dos aspectos básicos dos que tanto se está a falar ante a epidemia do coronavirus SARS-CoV-2 que vive boa parte do planeta.

Niso traballará a partir de agora Ricardo Cao, catedrático da área de Estatística e Investigación Operativa da UDC, que esta semana foi designado como presidente de “Acción Matemática contra o Coronavirus”, unha iniciativa do Comité Español de Matemáticas (CEMat) que asesorará ao Goberno de España para atopar solucións ante a crise sanitaria da Covid-19. Alén do pico da epidemia e o confinamento da poboación, a ciencia está a achegar o coñecemento do que dispón para a toma de decisións políticas que marcarán a vida da cidadanía nos vindeiros meses.

Estas decisións, segundo Cao, deben basearse en datos fiables e o máis homoxéneos posibles entre distintas comunidades autónomas e países, para coñecer así con máis detalle os patróns que caracterizan ao virus e o impacto que causa nas persoas, así como a porcentaxe de poboación que se infectou, alén dos datos oficiais. O investigador coruñes, que prefire non dar polo de agora estimacións sobre a evolución da pandemia a curto e medio prazo, así como os tempos cos que traballa o comité, si salienta a importancia de que “á maior brevidade, a administración do Estado e as comunidades autónomas, e a local, e moi en especial as autoridades sanitarias, nos axuden a identificar os problemas concretos máis urxentes nos que as matemáticas poderán achegar gran valor para a súa resolución”.

– En que pensou ao coñecer o seu nomeamento?

– Sobre todo, agradecemento pola confianza que pon en min toda a comunidade matemática española, e tamén unha gran responsabilidade e desexo de poder contribuír a mitigar os efectos da pandemia.

– Por onde comezará este traballo?

– Estamos recollendo todas as capacidades, experiencia e colaboracións xa en curso da comunidade matemática española. Tamén estamos traballando para identificar os problemas concretos más urxentes nos que as matemáticas poderán achegar gran valor para a súa resolución.

– Cos datos dos que dispoñen, sábese en que punto da pandemia nos atopamos?

– Non podo dar información sobre isto como presidente do comité.

– Unha das dificultades para afrontar a pandemia é o descoñecemento que aínda hai sobre o virus (R0, tempo no que unha persoa pode contaxiar a outra, casos asintomáticos, etc.). Como se afronta esta incerteza desde as Matemáticas?

– Modelizando matemáticamente o patrón que rexe eses contaxios e analizando estatísticamente os datos dispoñibles. Un aspecto moi importante é ter datos fiables. Algúns modelos que aportan as Matemáticas están baseados en ecuación diferenciais e ecuacións en derivadas parciais. Tamén existen modelos de simulación a nivel do comportamento dos individuos, incluindo os patróns de mobilidade.

“As matemáticas son unha peza chave para modelizar a epidemia, prever a súa evolución e ver as consecuencias que determinadas medidas poidan ter na mesma”

– E como poden axudar nesta situación as Matemáticas para tomar as mellores decisións posibles?

– As matemáticas son un elemento fundamental. Son unha peza chave para modelizar a epidemia, prever a súa evolución e ver as consecuencias que determinadas medidas poidan ter na mesma. Tamén para xestionar de xeito óptimo recursos que neste momento son escasos, mediante os métodos da investigación operativa. E non só no ámbito sanitario, tamén para outros sectores clave nesta crise, como o da alimentación, transporte, mobilidade, etc. Gustaríame destacar o importante papel da estatística nos modelos que pretenden ver a evolución dun paciente. Por exemplo, según é diagnosticado, cómo de probable é, en función das súas características, que teña que ser hospitalizado ou que teña que ser ingresado na UCI. Son tan só algúns exemplos. Hai moitos mais.

– No traballo do comité menciónase tamén a análise de ficheiros Big Data de mobilidade das persoas. Vaise ter en conta isto para controlar os desprazamentos dos cidadáns?

– A mobilidade é, desde logo, un aspecto fundamental. Ter datos de gran volume sobre a mobilidade é tamén moi útil. Coma sempre, cómpre que os datos sexan da mellor calidade posible e, se non é así, utilizar ferramentas para corrixir nesgos espurios que podan aparecer. É o que algúns chamamos Big-but-Biased Data.

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.

Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.