Partida de futbolín en París en 1952 (The Granger Collection, Nueva York)

Partida de futbolín en París en 1952 (The Granger Collection, Nueva York)

O Smithsonian de Washington cuestiona a orixe galega do futbolín

Os investigadores atopan unha patente inglesa de 1923 do popular xogo de fútbol de mesa

O Instituto Smithsonian é o buque insignia da cultura científica nos Estados Unidos, con 19 museos e unha colección de 136 millóns de pezas. Tamén é un gran centro de investigación de prestixio mundial. Fundado en 1846, ten por obxectivo ‘aumentar e difundir’ o coñecemento humano, polo que a súa revista oficial trata temas diversos… incluído o futbolín.

Así, unha investigación do Smithsonian, publicada na revista da institución, cuestiona que a orixe deste xogo sexa galega, aínda que lle recoñecen a popularidade que acadou o autoproclamado pai do futbolín, Alejandro Finisterre ou Alexandre de Fisterra, seudónimo do escritor, editor e inventor Alexandre Campos Ramírez.

Retrato de Alexandre Campos por Eulogia Merle (FECYT).

Retrato de Alexandre Campos por Eulogia Merle (FECYT).

Na reportaxe ‘A sucia historia do futbolín’, a revista Smithsonian recoñece que a orixe do xogo “ten as súas raíces sumidas na confusión”. Os investigadores de Estados Unidos apuntan a que foi creado en varias partes de Europa simultáneamente (‘nunha combustión espontánea de ideas’) durante as décadas de 1880 e 90. Outras fontes atribúen o invento a Lucien Rosengart, un enxeñeiro francés que tivo a súa propia fábrica de automóbiles. Entre as patentes deste creador galo están o cinturón de seguridade, unha bicicleta e o futbolín, que ata a súa morte en 1976 sostivo que foi froito da súa invención no ano 1930 para entreter aos seus netos.

A reportaxe de ‘Smithsonian’ afirma que, antes da II Guerra Mundial, xa había futbolíns nos cafés ‘de toda Francia’, cos xogadores en miniatura ataviados con equipacións brancas, vermellas e azuis, o que con ironía atribúen “para recordar a todos que a máquina era o resultado da inventiva dunha mente francesa superior”.

Os investigadores de Estados Unidos dedican logo amplo espazo a Alexandre de Fisterra, recoñecendo que ten “moitos seguidores, que afirman que tivo a idea cando estaba nun hospital do País Vasco con feridas provocadas por un bombardeo durante a Guerra Civil española”.  Alejandro Finisterre falou cun carpinteiro local, Francisco Javier Altuna, para que construise a mesa e patentou o seu deseño para o futbolín en 1937. O Smithsonian recolle que o inventor galego perdeu os papeis da patente ‘cando tivo que fuxir a Francia despois do golpe de estado fascista do xeneral Franco‘.

O Smithsonian recoñece a popularidade da historia de Fisterra pero a rexeita

Pero o Instituto Smithsonian ten claro que o galego non foi o creador do futbolín. “Se ben é discutible que o señor Finisterre realmente inventase o fútbol de mesa, o feito indiscutible é que a primeira patente dun xogo con homes pequenos sobre barras foi outorgada en Gran Bretaña a Harold Searles Thornton, infatigable seguidor do Totthenham Hotspurs, o 1 de novembro de 1923″.

Un tío do primeiro patentador do futbolín, Louis P Thornton, visitou a Harold en Londres e levou a idea a Estados Unidos, concretamente a Portland (Oregón), onde presentou unha nova patente en 1927. “Pero Louis tivo pouco éxito co fútbol de mesa”, afirma o Smithsonian, “a patente expirou e o xogo quedou na escuridade, sen que ninguén se decatara das vertixinosas alturas que escalaría décadas máis tarde”.

Necrolóxica de Lucien-Rosengart, 'inventor do futbolín'.

Necrolóxica de Lucien-Rosengart, ‘inventor do futbolín’.

A investigación continúa co pulo mundial que tería o futbolín anos despois do remate da II Guerra Mundial. En 1950, constitúese en Bélxica a primeira Liga oficial. E no ano 1976, apareceu a Federación Europea de Fútbol de Mesa.

Nos Estados Unidos, o ‘Foosball‘ reapareceu en 1960, grazas a Lawrence Patterson, un soldado que estivo destinado en Alemaña na postguerra e quedou namorado do xogo. Na década de 1970, o futbolín pasou a ser un fenómeno nos EUA, e case non había casa onde non houbese no soto unha mesa para xogar. Houbo varias ligas estatais e a franquicia pasou a ser millonaria.

Pero, como recoñece o Smithsonian, “o colapso do futbolín estadounidense foi mesmo máis rápido que o seu aumento. Pac-man, ese pequeno personaxe de debuxos animados, xunto con outros xogos de arcade, foron fundamentais na desaparición do fenómeno do futbolín. As 1000 mesas mensuais estimadas que se venderon a fins dos 70 caeron a 100, e en 1981″. A franquicia declarouse en bancarrota.

Nos últimos anos, o futbolín volveu a Estados Unidos, con algúns campionatos dirixidos aos máis nostálxicos. Pero poucos saben que lle deben moito a Alexandre Campos Ramírez, un galego de Fisterra que foi escritor, editor, membro da Real Academia Galega e tamén inventor. Falecido no 2007, morreu sostendo que fora o inventor do futbolín. Aínda que agora o prestixioso Instituto Smithsonian queira poñer en dúbida a súa invención.

A reportaxe na revista 'Smithsonian'.

A reportaxe na revista ‘Smithsonian’.

Deixar unha resposta

XHTML: Podes empregar estas etiquetas: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.