Recreación artística do sistema da Estrela de Teegarden. Fonte: Universidade de Göttingen.
Recreación artística do sistema da Estrela de Teegarden. Fonte: Universidade de Göttingen.

Descobren desde Almería dous planetas semellantes á Terra a 12,5 anos luz

Investigadores do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) no Institut d’Estudis Espacials de Catalunya participaron nun estudo internacional realizado polo consorcio CARMENES que descubriu dous pequenos planetas terrestres ao redor da Estrela de Teegarden. Os planetas teñen masas semellantes á Terra e as súas temperaturas poderían ser o suficientemente suaves como para ter auga líquida nas súas superficies. O artigo, liderado por científicos da Universidade de Göttingen (Alemaña), publícase na revista Astronomy & Astrophysics.

Situada a unha distancia de 12,5 anos luz, a Estrela de Teegarden é unha das estrelas ananas vermellas máis pequenas que se coñecen. A pesar da súa proximidade e debido ao seu tenuidade, non foi identificada ata o ano 2003.

As observacións realizáronse co instrumento CARMENES (Calar Alto High- Resolution Search for M dwarfs with Exoearths with Near- infrared and optical *Échelle Spectrographs), en Almería así como con outras instalacións complementarias de menor tamaño, como o Telescopi Joan Orou do Institut d’ Estudis Espacials de Catalunya, no Observatori Astronòmic do Montsec.

“Estivemos observando esta estrela co instrumento CARMENES desde o inicio do escaneo fai tres anos, co fin de medir o seu movemento con gran precisión”, explica Mathias Zechmeister, investigador da Universidade de Göttingen e autor principal da publicación.

Esquema da situación dos novos planetas respecto a outros xa coñecidos. Fonte: CSIC.
Esquema da situación dos novos planetas respecto a outros xa coñecidos. Fonte: CSIC.

Efecto Doppler

O método utilizado para a detección dos planetas é a denominada técnica Doppler. Cando un planeta orbita unha estrela causa un pequeno movemento reflexo de ida e volta. Este movemento induce un efecto Doppler moi sutil na luz das estrelas, que con CARMENES pode medirse cunha precisión de 1 m/s, o equivalente á velocidade ao camiñar, ou o que é o mesmo, 3,6 km/h. Os planetas pequenos producen sinais pequenos, pero estes son máis fáciles de detectar en ananas vermellas pequenas como Teegarden ca nunha estrela como o Sol, porque o movemento reflexo é maior e repítese con máis frecuencia.

“CARMENES é o primeiro espectrómetro de alta precisión en funcionamento deseñado especificamente para atopar planetas utilizando esta ‘vantaxe da anana vermella’”, engade Zechmeister. A temperatura de Teegarden é de 2.600° C (en comparación cos 5.500° C do Sol), é 1.500 veces máis débil e 10 veces menos masiva que a nosa estrela. Como resultado, irradia a maior parte da súa enerxía en lonxitudes de onda vermellas e infravermellas, converténdoa nun branco ideal para CARMENES.

As medicións Doppler da estrela de Teegarden mostraron a presenza de polo menos dous sinais, agora identificadas como os dous novos exoplanetas, Teegarden b e Teegarden c. A obtención dunha detección sólida cun novo instrumento requiriu a recolección de máis de 200 medicións. Baseándose no movemento medido, os investigadores poden deducir que Teegarden b ten unha masa similar á da Terra, orbita a estrela cada 4,9 días a un 2,5% da distancia Terra-Sol. A Teegarden c é tamén similar á Terra en termos de masa, completa a súa órbita en 11,4 días e está situada a un 4,5% da distancia Terra-Sol.

Dado que a estrela de Teegarden irradia moita menos enerxía que o noso Sol, as temperaturas nestes planetas deberían ser suaves e poderían, en principio, albergar auga líquida nas súas superficies, especialmente na exterior, Teegarden c. Este tipo de planetas é o obxectivo principal para as futuras buscas de vida alén do noso Sistema Solar.

Fito importante de CARMENES

A diferenza dos descubrimentos anteriores de CARMENES, nos que se combinaban medicións de varios instrumentos, como no caso da Estrela de Barnard b, todas as medicións Doppler de alta precisión e as observacións de seguimento utilizadas para este achado foron obtidas polo consorcio CARMENES.

Varios grupos dentro do consorcio usaron telescopios máis pequenos para monitorear os cambios no brillo da estrela a fin de descartar explicacións alternativas tales como manchas estelares ou outras características da superficie. As actividades de seguimento incluíron campañas fotométricas intensivas no Telescopio de Calar Alto, en Almería, de 1,23 m, o Observatorio de Sierra Nevada e o Telescopio Joan Orou-Montsec, entre outros.

“Este descubrimento é un gran éxito para o proxecto CARMENES, que foi deseñado especificamente para buscar planetas ao redor das estrelas menos masivas”, di Ignasi Ribas, investigador do CSIC no Institut d’ Estudis Espacials de Catalunya e científico do proxecto CARMENES. Os novos planetas son o décimo e undécimo no cálculo dos descubrimentos de exoplanetas feitos con CARMENES.

“Os dous planetas poden ser parte dun sistema máis grande”, sinala Stefan Dreizler, catedrático da Universidade de Goettingen

“Os dous planetas poden ser parte dun sistema máis grande“, sinala Stefan Dreizler, catedrático da Universidade de Goettingen e coautor do estudo. “As estrelas de moi baixa masa –engade- parecen ter sistemas planetarios densamente poboados”. Máis datos poden revelar un sistema aínda máis rico.

“A característica única do noso instrumento, que lle permite observar simultaneamente no visible e no infravermello próximo, é fundamental para confirmar a natureza dos sinais detectados con ambas as canles como debido á presenza de planetas en órbita, xa que neste caso, a amplitude do sinal non depende da canle con que se mida, ao contrario do que pasa cando o sinal débese a variabilidade intrínseca da estrela”, apunta Pedro Amado, científico do CSIC no Instituto de Astrofísica de Andalucía e investigador adxunto principal de CARMENES.

Referencia: The CARMENES Search for Exoplanets around M Dwarfs: A Low-mass Planet in the Temperate Zone of the Nearby K2-18 (Publicado en Astronomy & Astrophysics).

DEIXAR UNHA RESPOSTA

Please enter your comment!
POLÍTICA DE COMENTARIOS:

GCiencia non publicará comentarios ofensivos, que non sexan respectuosos ou que conteñan expresións discriminatorias, difamatorias ou contrarias á lexislación vixente.

GCiencia no publicará comentarios ofensivos, que no sean respetuosos o que contentan expresiones discriminatorias, difamatorias o contrarias a la ley existente.

Please enter your name here

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.